VPS đầy ổ cứng: Cách tìm dữ liệu chiếm chỗ và dọn an toàn

VPS đầy ổ cứng là tình trạng máy chủ ảo hết dung lượng lưu trữ hoặc inode, khiến website, database và dịch vụ không thể ghi thêm dữ liệu. Để xử lý, cần kiểm tra dung lượng, xác định thư mục chiếm chỗ, dọn log và tệp tạm an toàn, đồng thời tránh xóa dữ liệu hệ thống quan trọng.

Dấu hiệu VPS sắp hết dung lượng ổ đĩa

  • Website không ghi được dữ liệu: không upload được ảnh vào uploads, không cài được plugin/theme (WordPress báo “Could not copy file”), người dùng bị văng phiên đăng nhập liên tục vì PHP không tạo được session trong /var/lib/php/sessions hoặc /tmp.
  • Database lỗi: MySQL, MariaDB, PostgreSQL, SQL Server cần chỗ trống để ghi redo log, binlog và bảng tạm (tmpdir). Khi đầy ổ sẽ báo Errcode: 28 "No space left on device" hoặc tự tắt, website hiện “Error establishing a database connection”. Triệu chứng này giống lỗi OOM Killer; hãy đối chiếu với bài VPS hết RAM để phân biệt.
  • Không tạo được log hoặc cập nhật: SSH báo cannot create temp file for here-document, sudo apt update thất bại, Nginx, Apache, Docker không restart được vì không ghi thêm vào /var/log/.

Kiểm tra dung lượng ổ đĩa VPS

Trước khi xóa gì, hãy xác định phân vùng nào đầy, và đầy do hết dung lượng (GB) hay hết Inode. Muốn đối chiếu với CPU và RAM, xem bài kiểm tra tài nguyên VPS.

Linux: df -h và df -i

				
					df -h
df -i
				
			
  • df -h: nhìn phân vùng gốc / (thường /dev/vda1 hoặc /dev/sda1). Avail bằng 0 và Use% là 100% nghĩa là hết dung lượng. Các dòng tmpfs, udev, /dev/loop* của Snap báo 100% là bình thường.
  • df -i: nếu df -h còn trống 20 GB nhưng IUse% là 100%, máy đang có hàng triệu tệp rất nhỏ (session PHP, thư rác trong hàng đợi mail) làm cạn bảng chỉ mục.
Kiểm tra mức sử dụng dung lượng ổ đĩa bằng lệnh df -h và tỷ lệ Inode bằng df -i trên VPS Linux
Kiểm tra mức sử dụng dung lượng ổ đĩa bằng lệnh df -h và tỷ lệ Inode bằng df -i trên VPS Linux

Linux: tìm thư mục chiếm chỗ bằng du

				
					# Thư mục nặng nhất tại gốc (-x: chỉ tính trên cùng phân vùng)
sudo du -xh --max-depth=1 / | sort -hr | head -n 15

# Nếu /var nặng nhất, đi sâu vào bên trong
sudo du -xh --max-depth=1 /var | sort -hr | head -n 15

# Tệp đơn lẻ lớn hơn 200 MB
sudo find / -xdev -type f -size +200M -exec ls -lh {} + 2>/dev/null | sort -k 5 -hr

# Nếu đầy Inode: thư mục chứa nhiều tệp nhỏ nhất
sudo find / -xdev -printf '%h\n' | sort | uniq -c | sort -k 1 -nr | head -n 15
				
			
Khoanh vùng thư mục nặng nhất bằng lệnh du và liệt kê các tệp lớn hơn 200MB bằng lệnh find trên VPS Linux
Khoanh vùng thư mục nặng nhất bằng lệnh du và liệt kê các tệp lớn hơn 200MB bằng lệnh find trên VPS Linux

Windows

Mở File Explorer → This PC, thanh dung lượng ổ C:\ chuyển đỏ nghĩa là còn dưới 10%. Vào Settings → System → Storage để xem phân loại Temporary files, Apps & features, System & reserved. Liệt kê 15 tệp nặng nhất bằng PowerShell (Administrator):

				
					Get-ChildItem -Path C:\ -Recurse -File -ErrorAction SilentlyContinue | Sort-Object Length -Descending | Select-Object -First 15 FullName, @{Name="Size(MB)";Expression={[math]::round($_.Length / 1MB, 2)}}
				
			
				
					sudo lsof +L1
				
			

Thấy tên dịch vụ giữ tệp (ví dụ nginx, rsyslogd), chạy sudo systemctl reload nginx là dung lượng được trả về ngay.

Phát hiện tệp log đã xóa nhưng vẫn bị Nginx giữ chiếm dung lượng bằng lệnh sudo lsof +L1 trên Linux
Phát hiện tệp log đã xóa nhưng vẫn bị Nginx giữ chiếm dung lượng bằng lệnh sudo lsof +L1 trên Linux

Dữ liệu thường chiếm nhiều dung lượng VPS

Hơn 95% trường hợp, ổ cứng bị lấp đầy bởi năm thủ phạm sau.

  1. Log hệ thống và website: /var/log/journal/ (Systemd Journal có thể tích lũy vài GB), /var/log/nginx/*.log, /var/log/apache2/*.log, /var/log/php*-fpm.log, error_log hoặc wp-content/debug.log trong thư mục mã nguồn. Trên Windows, log IIS tại C:\inetpub\logs\LogFiles\ không tự xóa và có thể chiếm 10 đến 50 GB sau vài tháng.
  2. Backup cũ hoặc trùng lặp: tệp .tar.gz, .zip, .sql.gz trong /root/, /var/backups/, /home/; bản sao lưu của plugin WordPress (All-in-One WP Migration, UpdraftPlus, Duplicator) trong wp-content/ai1wm-backups/ hoặc wp-content/updraft/. Chỉ 3 đến 4 bản của website nhiều ảnh đã chiếm 20 đến 30 GB.
  3. Database và file upload: trong /var/lib/mysql/, Binary Logs (binlog.000001…) bật mặc định từ MySQL 8.0 và giữ 30 ngày, có thể nặng hàng chục GB nếu website ghi nhiều. Kiểm tra bằng sudo du -sh /var/lib/mysql/* | sort -hr | head -n 10. Thư mục wp-content/uploads/ cũng phình dần vì mỗi ảnh gốc được cắt thành 10 đến 15 kích thước thumbnail.
  4. Thư mục tạm và cache: /var/cache/apt/archives/ (hoặc /var/cache/dnf/), /tmp/, /var/tmp/, /var/lib/php/sessions/ (nếu thu gom rác gc_probability bị tắt, hàng triệu tệp sess_* sẽ làm đầy Inode), cache công cụ lập trình /root/.npm/, /root/.cache/pip/, /root/.composer/cache/.
  5. Docker: /var/lib/docker/ thường là nguyên nhân chính, gồm image cũ (dangling), Build Cache, volume mồ côi và log *-json.log của container. Xem thống kê bằng:
				
					sudo docker system df
				
			

Cách giải phóng dung lượng VPS an toàn

Xóa file tạm và cache

Nhóm này dọn ngay được mà không ảnh hưởng dữ liệu website:

				
					# Ubuntu/Debian
sudo apt clean
sudo apt autoremove --purge -y

# AlmaLinux/Rocky/CentOS: sudo dnf clean all && sudo dnf autoremove -y

# Tệp tạm cũ hơn 7 ngày
sudo find /tmp /var/tmp -type f -atime +7 -delete

# Session PHP quá hạn (khi đầy Inode)
sudo find /var/lib/php/sessions/ -type f -mtime +2 -delete
				
			

Xử lý log cũ

Quy tắc: dùng journalctl cho log hệ thống và truncate cho tệp log đang được dịch vụ mở, không rm thẳng tệp đang ghi.

				
					# Giới hạn Systemd Journal
sudo journalctl --vacuum-size=200M
sudo journalctl --vacuum-time=7d

# Làm rỗng log Nginx/Apache (giữ nguyên tệp và phân quyền, không cần restart)
sudo truncate -s 0 /var/log/nginx/*.log
sudo truncate -s 0 /var/log/apache2/*.log
sudo rm -f /var/log/nginx/*.gz /var/log/*.1 /var/log/*.old
				
			

Binary Logs của MySQL/MariaDB: tuyệt đối không rm trực tiếp trong /var/lib/mysql/ vì sẽ làm lệch binlog.index khiến MySQL không khởi động lại được. Hãy dùng lệnh chính thống:

				
					sudo mysql -e "PURGE BINARY LOGS BEFORE NOW() - INTERVAL 3 DAY;"
sudo mysql -e "SET PERSIST binlog_expire_logs_seconds = 259200;"
				
			
Giải phóng dung lượng VPS bằng journalctl --vacuum-time, làm rỗng log Nginx với truncate và xóa binlog MySQL đúng cách
Giải phóng dung lượng VPS bằng journalctl –vacuum-time, làm rỗng log Nginx với truncate và xóa binlog MySQL đúng cách

Xóa hoặc di chuyển backup cũ

  1. Giữ lại 1 bản mới nhất còn lành lặn.
  2. Tải về máy cá nhân hoặc đẩy lên Object Storage S3, Google Drive theo quy trình backup dữ liệu VPS.
  3. Chỉ xóa các bản cũ trên VPS sau khi xác nhận bản ngoài đã an toàn.

Dọn Docker

				
					sudo docker system prune -a -f
				
			

Lệnh này không chạm container đang chạy (Up) nhưng xóa container đã dừng (Exited), mạng không dùng, build cache và image cũ. Để log container không phình lại, thêm "max-size": "50m" và "max-file": "3" vào /etc/docker/daemon.json.

Kiểm tra dung lượng rác Docker bằng docker system df và giải phóng image cũ, build cache bằng docker system prune
Kiểm tra dung lượng rác Docker bằng docker system df và giải phóng image cũ, build cache bằng docker system prune

Windows Server

  1. Xóa Temp và Recycle Bin: Windows + R rồi gõ %temp% và C:\Windows\Temp, xóa các tệp đã đóng.
  2. Xóa log IIS cũ hơn 14 ngày:
				
					Get-ChildItem -Path "C:\inetpub\logs\LogFiles" -Recurse -File -Filter "*.log" | Where-Object { $_.LastWriteTime -lt (Get-Date).AddDays(-14) } | Remove-Item -Force
				
			
				
					Dism.exe /online /Cleanup-Image /StartComponentCleanup /ResetBase
				
			
  1. Tắt Hibernation nếu không dùng, xóa C:\hiberfil.sys và thu hồi số GB bằng dung lượng RAM:
				
					powercfg -h off
				
			

Dữ liệu tuyệt đối không xóa tay

Nhóm dữ liệuĐường dẫn thường gặpHậu quả nếu xóa trực tiếp
Tệp gốc của Databaseibdata1, ib_logfile*, #innodb_redo, .ibd, .frm trong /var/lib/mysql/; .mdf, .ldf của SQL ServerHỏng toàn bộ database, không khởi động được và mất trắng dữ liệu bảng
Cấu hình hệ thống và dịch vụ/etc/, /boot/, /lib/, /usr/; C:\Windows\System32, C:\Windows\WinSxSLỗi hệ điều hành, mất cấu hình Nginx/Apache/SSH, không reboot được
Khóa bảo mật, SSL, SSH/etc/letsencrypt/, /etc/ssh/, /root/.ssh/authorized_keysMất HTTPS toàn bộ website và mất quyền SSH
Lớp lưu trữ đang chạy của Docker/var/lib/docker/overlay2/Hỏng container đang chạy; chỉ dọn qua docker prune
  • Database và dữ liệu website: nếu muốn thu nhỏ bảng sau khi DELETE bớt dòng, dùng OPTIMIZE TABLE ten_bang; hoặc mysqlcheck -o. Với /var/www/, không xóa .env, wp-config.php hay uploads khi chưa đối chiếu.
  • Cấu hình hệ thống: /etc/ chỉ nặng vài chục MB nhưng chứa cấu hình mạng, tài khoản (/etc/passwd, /etc/shadow), tường lửa và web server; xóa không giải phóng được bao nhiêu mà làm tê liệt dịch vụ.
  • Private Key, SSL, xác thực: các tệp này chỉ vài KB nhưng xóa là mất kết nối bảo mật ngay.
  • Backup duy nhất chưa kiểm tra: nếu backup.tar.gz 15 GB là bản duy nhất, đừng xóa trước khi đã tải về máy hoặc đẩy lên Cloud Storage thành công.

Phòng tránh VPS đầy ổ đĩa

  • Cảnh báo dung lượng: gửi thông báo qua Telegram, Email hoặc công cụ như Netdata, Uptime Kuma khi ổ đĩa hoặc Inode vượt 80 đến 85%. Lệnh kiểm tra nhanh trong Crontab:
				
					df -hP | awk '0+$5 >= 80 {print}'
				
			
  • Giới hạn log và backup:
    1. Đặt SystemMaxUse=200M trong /etc/systemd/journald.conf (bỏ dấu #), rồi sudo systemctl restart systemd-journald.
    2. Kiểm tra /etc/logrotate.d/nginx có daily, rotate 7, compress.
    3. Thêm find /var/backups/ -type f -mtime +7 -delete vào cuối script backup để tự dọn bản cũ.
  • Theo dõi và nâng cấp: nếu đã dọn sạch rác mà dữ liệu thực tế (đơn hàng, ảnh sản phẩm, video, mã nguồn) vẫn chiếm trên 80% ổ đĩa, hãy nâng gói VPS hoặc gắn thêm Block Storage, để luôn còn 20 đến 25% trống cho I/O ổn định.
Kiểm tra ngưỡng đầy ổ đĩa trên 80% bằng lệnh df awk và giới hạn dung lượng nhật ký SystemMaxUse=200M trên Linux
Kiểm tra ngưỡng đầy ổ đĩa trên 80% bằng lệnh df awk và giới hạn dung lượng nhật ký SystemMaxUse=200M trên Linux

Kết luận

Xử lý VPS đầy ổ cứng an toàn cần đi đúng thứ tự: df -h và df -i để biết đầy do GB hay Inode, du để khoanh vùng thư mục phình to, truncate -s 0 cho log đang mở, PURGE BINARY LOGS cho binlog MySQL và chuyển backup cũ ra kho ngoài. Tuyệt đối không xóa tay tệp dữ liệu trong /var/lib/mysql/ hay cấu hình trong /etc/.

Nếu dữ liệu ngày càng lớn, hãy tham khảo VPS ổ NVMe Enterprise dung lượng lớn, nâng cấp linh hoạt tại THUEVPSGIARE.COM.

Có Thể Bạn Thích
Bài viết mới
Zalozalo
Telegram
Lên đầu trang